Doç. Dr. Cengiz ANDAN
Online
×
Kadın sağlığında en sık duyulan şikayetlerden biri adet dönemi sancılarıdır. Toplumda ne yazık ki “adet sancısı çekmek normaldir” veya “evlenince geçer” gibi yanlış inanışlar yaygındır. Ancak günlük hayatı sekteye uğratan, sizi işinizden veya sosyal hayatınızdan alıkoyan, ağrı kesicilere dirençli sancılar kesinlikle “normal” değildir. Bu tablonun altından genellikle tıp literatüründe Endometriozis, halk arasında bilinen adıyla Çikolata Kisti hastalığı çıkar.
Doç. Dr. Cengiz Andan olarak kliniğimizde sıkça karşılaştığımız endometriozis, üreme çağındaki kadınların yaşam kalitesini ciddi oranda düşüren, ancak doğru tanı ve tedavi ile yönetilebilen kronik bir hastalıktır.
Endometriozis Nedir ve Vücutta Nasıl Gelişir?
Rahim içini döşeyen ve her ay adet kanamasıyla birlikte dökülen dokuya “endometrium” denir. Endometriozis nedir sorusunun en basit cevabı; bu dokunun rahim dışında, olmaması gereken yerlerde bulunması durumudur. Bu dokular en sık yumurtalıklar, tüpler, rahim arkası boşluğu (Douglas), bağırsaklar ve idrar torbası üzerinde yerleşir.
Normal adet döngüsünde rahim içindeki doku nasıl kalınlaşıp kanayarak dökülüyorsa, rahim dışına yerleşmiş bu odaklarda da aynı hormonal değişimler yaşanır. Yani karın içinde her ay mikro düzeyde kanamalar olur.
Ancak bu kanın dışarı atılacak bir yolu yoktur. İçeride hapsolan kan, zamanla çevre dokularda iltihaplanmaya, yapışıklıklara ve kistik yapılara neden olur. Yumurtalıklarda biriken bu eski kan, zamanla erimiş çikolata kıvamını aldığı için bu yapıya çikolata kisti (endometrioma) adı verilir.
Vücudunuzun Verdiği Sinyalleri Dinleyin: Çikolata Kisti Belirtileri
Endometriozis sinsi ilerleyebilen bir hastalıktır. Bazı hastalarda hiç belirti vermezken, bazı hastalarda dayanılmaz ağrılara yol açabilir. Erken tanı için vücudunuzu dinlemeniz ve aşağıdaki çikolata kisti belirtileri konusunda uyanık olmanız gerekir:
Endometriozis Tanısı ve Modern Tedavi Yaklaşımları
Endometriozis şüphesiyle kliniğimize başvuran hastalarda detaylı bir jinekolojik muayene ve ultrasonografi ilk adımdır. Özellikle çikolata kistleri ultrasonda tipik görünümleriyle kolayca tanınabilir. Ancak derin yerleşimli nodüllerin tespiti için bazen MR görüntüleme gerekebilir.
Endometriozis tedavisi, hastanın yaşına, yumurtalık rezervine, ağrı şiddetine ve en önemlisi çocuk istemi olup olmadığına göre kişiye özel planlanır. Tedavide iki ana yol izlenir:
Laparoskopik yöntemle, karın açılmadan sadece birkaç küçük delikten girilerek kist cidarı çıkarılır ve yapışıklıklar temizlenir. Bu yöntem, hastanın konforunu artırır, hastanede kalış süresini kısaltır ve en önemlisi açık ameliyata göre yumurtalık rezervine daha az zarar verir. Doç. Dr. Cengiz Andan olarak, cerrahideki temel amacımız; hastalığı temizlerken kadının doğurganlık kapasitesini maksimum düzeyde korumaktır.
Unutmayın, ağrılı adet kaderiniz değildir. Erken teşhis, hem yaşam kalitenizi artırır hem de gelecekteki anne olma hayalinizi korur.
Hayır, endometriozis kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Menopoza kadar östrojen hormonu var olduğu sürece aktif kalır. Menopozla birlikte hormon seviyeleri düştüğü için gerileme eğilimi gösterir, ancak üreme çağında kendiliğinden yok olması beklenmez.
Evet, kalabilirsiniz. Endometriozis hamile kalmayı zorlaştırabilir ancak imkansız kılmaz. Hafif ve orta dereceli vakalarda kendiliğinden gebelik oluşabilir. İleri evrelerde ise laparoskopik cerrahi veya tüp bebek (IVF) tedavileri ile gebelik şansı oldukça yüksektir.
Endometriozis, doğası gereği nüks (tekrar) riski olan bir hastalıktır. Ancak deneyimli ellerde yapılan iyi bir cerrahi temizlik (kist cidarının tamamen çıkarılması ve odakların yakılması) nüks riskini minimuma indirir. Ameliyat sonrası baskılayıcı medikal tedavilerle de süreç desteklenmelidir.
Evet, bu laparoskopiye özgü geçici bir durumdur. Karın içini şişirmek için kullanılan karbondioksit gazının diyafram kasını uyarması sonucu, sinirler aracılığıyla omuzda ağrı hissedilebilir. Bu ağrı zararsızdır ve vücut gazı attıkça 1-2 gün içinde kendiliğinden geçer. Yürüyüş yapmak gazın atılmasını hızlandırır.
Endometriozis temelde iyi huylu bir hastalıktır. Kanserleşme ihtimali son derece düşüktür (%1’in altındadır). Ancak, yumurtalık kanserinin bazı türleri ile endometriozis arasında zayıf bir ilişki olabileceği düşünüldüğünden, kistlerin düzenli takibi ve şüpheli durumlarda patolojik incelemesi hayati önem taşır.