Doç. Dr. Cengiz ANDAN
Online
×Sperm sayısı, hareketliliği veya morfolojisi düşük olan erkekler için sistematik değerlendirme ve modern tedavi seçenekleri
Bir yıldır (35 yaş üstü için 6 aydır) gebelik elde edemediyseniz, spermiyogram sonucunuz anormal çıktıysa, varikosel saptandıysa veya azoospermi (sperm yokluğu) gibi bir tanı aldıysanız, erkek infertilitesi değerlendirmesi sebebin saptanması ve doğru tedavi planının oluşturulması için kritik adımdır. Çiftlerin %35'inde tek başına, %20'sinde kombine olarak erkek faktörü bulunur. Modern üreme tıbbında erkek faktörünün hemen hemen tüm formlarında tedavi seçeneği vardır — yaşam tarzı düzenlemesinden microTESE'ye kadar.
Bu sayfa Doç. Dr. Cengiz Andan tarafından gerçek hasta sorularını yanıtlamak için hazırlandı: "Spermiyogram sonucum kötü, ne yapmalıyım?", "Varikoselim var, ameliyat olmalı mıyım?", "Azoospermi var, hâlâ baba olabilir miyim?", "ICSI mi, IUI mi yapmalıyız?". Konuyla ilgili olarak infertil çiftin değerlendirilmesi, aşılama tedavisi (IUI), doğurganlığın korunması, histerosalpingografi (HSG / rahim filmi), tüp bebek ek tedavileri, genetik taramalı tüp bebek (PGT) ve tüp bebek tedavisi sayfalarına da bakabilirsiniz.
Uzman bilgilendirme notu: Bu sayfa, jinekolojik cerrahi ve üreme tıbbı alanında 18 yılı aşkın deneyime sahip Doç. Dr. Cengiz Andan tarafından, EAU 2024 Sexual and Reproductive Health, ASRM ve WHO 2021 sperm kriterleri temel alınarak hazırlanmıştır. Verilen bilgiler hasta bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayene yerine geçmez.
Erkek infertilitesi, çiftin bir yıl (35 yaş üstü için 6 ay) korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edememesinde erkek tarafına ait nedenler olarak tanımlanır. WHO 2021 kriterlerine göre sperm konsantrasyonunun <16 milyon/mL, total hareketin <%42 veya normal morfolojinin <%4 olması erkek faktörü tanısı için yeterli kriterlerdir. Tek bir anormal spermiyogram tanı koymaz; 4-6 hafta sonra tekrar gerekir çünkü sperm parametrelerinde doğal varyasyon yüksektir.
İnfertilite çift hastalığıdır: çiftlerin yaklaşık %35'inde tek başına erkek faktörü, %35'inde kadın faktörü, %20'sinde kombine, kalanında ise açıklanamayan neden vardır. Bu rakamlar, eşin de mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Modern üreme tıbbı, hafif erkek faktöründen ciddi azoospermiye kadar hemen hemen tüm olgularda tedavi seçeneği sunar: yaşam tarzı düzenlemesi, antioksidan tedavi, varikoselektomi, IUI, ICSI ve microTESE bunlardan başlıcalarıdır.
Tek cümlede tanım: Erkek infertilitesi, sperm sayısı, hareketliliği veya morfolojisindeki bozukluklar nedeniyle gebeliğin oluşmamasıdır; çiftlerin %35'inde tek başına, %20'sinde kombine olarak görülür.
Erkek infertilitesi değerlendirmesi için başlıca aday gruplar:
Kimlere yapılır: Bir yıl deneme sonrası gebelik elde edemeyen tüm çiftler, varikosel/inmemiş testis/kemoterapi öyküsü olan erkekler, tekrarlayan düşük yaşayan çiftler, tekrarlayan IUI/IVF başarısızlığı olan olgular ve tanılı kanser hastaları erkek infertilitesi değerlendirmesi için adaydır.
Başarılı erkek infertilitesi tedavisi sistematik tanı ile başlar. Spermiyogram tek başına yeterli değildir; hormonal panel, fizik muayene, gerektiğinde genetik tarama ve ileri testlerle birlikte yorumlanır. Eşin (kadın) paralel değerlendirilmesi şarttır çünkü tedavi planı çift için bütünseldir.
| Değerlendirme | Test | Amaç / Anlamı |
|---|---|---|
| Anamnez | Çocukluk hastalıkları, ürogenital cerrahi, kemoterapi, ilaç kullanımı, yaşam tarzı | Sebep aday gruplarını daraltma |
| Fizik muayene | Testis hacmi, varikosel varlığı, sekonder seks karakterleri, vas deferens varlığı | Anatomik anomali, varikosel evrelendirmesi |
| Spermiyogram | WHO 2021 kriterleri (2 ardışık ölçüm) | Sayı, hareket, morfoloji değerlendirmesi |
| Hormonal panel | FSH, LH, total testosteron, prolaktin, TSH | Hipotalamus-hipofiz-testis aksı |
| Sperm DNA fragmantasyonu | TUNEL veya SCSA | Tekrarlayan düşük, IVF başarısızlığı |
| Genetik tarama | Karyotip, Y kromozom mikrodelesyon, CFTR | Konsantrasyon <5 milyon/mL veya azoospermide |
| Skrotal USG | Renkli Doppler | Varikosel, kist, tümör taraması |
| Postkoital test (seçilmiş olgu) | Servikal mukus + sperm etkileşimi | Servikal faktör değerlendirmesi |
| Eş değerlendirmesi (paralel) | AMH, FSH, USG, HSG, gerekirse histeroskopi | Çift olarak bütünleşik yaklaşım |
Hazırlık özeti: Erkek infertilitesi değerlendirmesi 2-4 hafta içinde tamamlanır. Spermiyogram için 2-5 gün cinsel perhiz şarttır. Aktif üriner enfeksiyon önceden tedavi edilmelidir. Hormonal panel sabah saat 8-10 arasında alınmalıdır (testosteron diurnal varyasyon gösterir).
Spermiyogram erkek infertilitesinin temel testidir. 2-5 gün cinsel perhiz sonrası, mastürbasyonla laboratuvarda steril kapta numune verilir. WHO 2021 (6. baskı) kriterleri en güncel referans değerlerdir.
| Parametre | WHO 2021 Alt Sınır | Anormal Bulgu Adı | Anlamı / Sonraki Adım |
|---|---|---|---|
| Volüm | ≥1,4 mL | Hipospermi | Ejakülasyon yolu sorunu, vas tıkanma |
| pH | ≥7,2 | Anormal pH | Seminal vezikül / prostat sorunu |
| Konsantrasyon | ≥16 milyon/mL | Oligospermi | Düşük sperm üretimi |
| Total sperm sayısı | ≥39 milyon (ejakülat başına) | — | Total üretim |
| Progresif hareket | ≥30% | Astenospermi | İleri hareket bozukluğu |
| Total hareket | ≥42% | — | Hareketli sperm yüzdesi |
| Vitalite | ≥54% | Nekrospermi | Canlı sperm yüzdesi |
| Morfoloji (normal) | ≥4% | Teratospermi | Şekil bozukluğu |
| Sperm yokluğu | — | Azoospermi | Detaylı değerlendirme (genetik + USG + hormon) |
| Lökosit | <1 milyon/mL | Lökospermi | Enfeksiyon değerlendirmesi |
Spermiyogram özeti: Tek anormal spermiyogram tanı koymaz; doğal varyasyon yüksektir. İki ardışık anormal sonuçta erkek faktörü teşhisi konur. Anormal sonuçta tüm parametreler değil, en bozuk olan(lar) klinik tabloyu belirler. Toplam motil sperm sayısı (TMSC = volüm × konsantrasyon × hareket) tedavi seçiminde kritik göstergedir.
Spermiyogram sonucu birçok kısa dönem faktörden etkilenir. Şu durumlar geçici yanlış pozitif sonuca yol açabilir: ateşli hastalık (3 ay öncesi), aşırı stres, uyku düzensizliği, alkol fazlalığı, yoğun egzersiz, sıcak banyo/sauna, mesleksel sıcaklık maruziyeti, son 24 saatte kullanılan bazı ilaçlar. Bu nedenle anormal sonuçta 4-6 hafta sonra tekrar testi mutlaka yapılır.
Erkek infertilitesi değerlendirmesindeki testlerin büyük çoğunluğu ağrısızdır. Sadece bazı seçilmiş işlemler anestezi gerektirir:
| Test / İşlem | Ağrı Düzeyi | Anestezi Gerekir mi? | Not |
|---|---|---|---|
| Spermiyogram (sperm verme) | Yok | Hayır | Steril odada mastürbasyon |
| Hormonal kan testleri | Standart kan alımı | Hayır | Sabah 8-10 arası ideal |
| Fizik muayene + varikosel taraması | Yok / minimal | Hayır | Ofis muayenesi |
| Skrotal USG (Doppler) | Yok | Hayır | Standart radyoloji muayenesi |
| Sperm DNA fragmantasyonu | Yok | Hayır | Spermiyogram numunesi üzerinde |
| Genetik testler | Standart kan alımı | Hayır | Karyotip, Y-mikrodelesyon, CFTR |
| Varikoselektomi (cerrahi) | Anestezi altında ağrısız | Evet — genel veya spinal | Mikrocerrahi, 1-2 saat |
| TESE (testisten doku biyopsisi) | Anestezi altında ağrısız | Evet — sedasyon veya genel | 20-30 dakika |
| microTESE | Genel anestezi altında ağrısız | Evet — genel | Mikroskop eşliğinde, 2-4 saat |
Ağrı yönetimi: Erkek infertilitesi değerlendirmesinin büyük çoğunluğu (spermiyogram, hormon, USG, genetik) ofis koşullarında anestezisiz tamamlanır. Cerrahi gerektiren işlemler (varikoselektomi, TESE/microTESE) anestezi altında yapılır; postoperatif iyileşme 1-3 gündür.
Erkek infertilitesinin değerlendirilmesi tahmin edilenden çok daha kolay ve hızlıdır. Çoğu olguda 2-4 hafta içinde tüm sonuçlar elde edilir ve tedavi planı oluşturulur. Erkeğin de sürece dahil olması, çiftin emosyonel ve klinik yükünü dengeli paylaştırır.
En büyük güç, "erkek faktörünün gözden kaçırılmasını önlemek"tir. Birçok çiftte sadece kadın değerlendirilir, erkek "sağlıklı" varsayılır. Oysa çiftlerin %35'inde tek başına erkek faktörü vardır ve değerlendirilmediğinde hatalı tedavi yoluna girilir. Örneğin bilateral tubal tıkanıklığı olan kadında IUI yapılmaz; aynı şekilde ciddi astenospermi olan erkeğin eşinde IUI yapılmaz — direkt ICSI gerekir. Sistematik erkek değerlendirmesi bu yanlış seçimleri önler ve çifti en doğru tedaviye en kısa yoldan ulaştırır.
Başarı oranı: Doğru tanı sonrası erkek faktörüne yönelik tedavilerde başarı oranı yüksektir: yaşam tarzı + antioksidan sonrası %20-30 iyileşme, varikoselektomi sonrası %60-70 sperm parametrelerinde düzelme, microTESE sonrası non-obstrüktif azoospermide %30-60 canlı sperm elde edilmesi. Her olguda en az bir geçerli tedavi seçeneği vardır.
Erkek infertilitesinde tedavi seçimi sebebe ve şiddete göre kademeli yaklaşımla yapılır. ESHRE ve EAU 2024 rehberleri sistematik basamak tedaviyi önerir:
| Tedavi | Hangi Olgu? | Beklenen Başarı | Süre |
|---|---|---|---|
| Yaşam tarzı düzenlemesi | Hafif olgu, BMI yüksek, sigara, alkol | Sperm parametrelerinde %20-30 iyileşme | 3 ay |
| Antioksidan tedavi (Co-Q10, E vit, çinko) | Hafif-orta astenospermi, DNA fragmantasyonu yüksek | %15-25 iyileşme | 3 ay |
| Hormonal düzeltme (FSH, hCG) | Hipogonadotropik hipogonadizm | Spermatogenez geri dönüşü mümkün | 6-12 ay |
| Varikoselektomi | Klinik anlamlı varikosel + anormal spermiyogram | %60-70 sperm iyileşmesi | 3-6 ay sonra değerlendirilir |
| IUI (Aşılama) | Hazırlama sonrası ≥5-10 milyon hareketli sperm | Siklus başına %10-15 | 3-6 siklus |
| ICSI (Mikroenjeksiyon) | Ciddi erkek faktörü, IUI başarısız, az olgun yumurta | %30-50 (yaşa göre) | 1-3 siklus |
| TESE | Obstrüktif azoospermi, vazektomi sonrası | %70-90 sperm bulma | Tek seans + ICSI |
| microTESE | Non-obstrüktif azoospermi | %30-60 sperm bulma | Tek seans + ICSI |
| Sperm dondurma | Kanser tedavisi öncesi, fertilite koruma | 50+ yıl saklama | 1-3 gün |
| Donör sperm | Total azoospermi + microTESE başarısız | %70-80 gebelik (3-6 siklus) | Hasta hazır olduğunda |
Tedavi seçimi: Hafif erkek faktörü için yaşam tarzı + antioksidan + gerekirse IUI; orta erkek faktörü için IUI veya ICSI; ciddi erkek faktörü için direkt ICSI; azoospermi için TESE/microTESE + ICSI birinci basamak seçeneklerdir. Varikoselektomi seçilmiş olgularda öncelikli — özellikle klinik anlamlı varikosel + anormal spermiyogram + eşin değerlendirilmesi normalde.
1) "Spermiyogramım hafif düşük çıktı, ne yapmalıyım?" diyorsanız
Tek anormal spermiyogram tanı koymaz. 4-6 hafta sonra tekrar gerekir. Bu süre içinde: sigara/alkol kesilir, BMI optimize edilir, dengeli beslenme + 3 ay antioksidan tedavi (Co-Q10 200 mg, E vitamini 400 IU, çinko 50 mg) başlanır. İki ardışık anormal sonuçta detaylı değerlendirme (hormon, USG, gerekirse genetik) yapılır.
2) "Varikoselim var, ameliyat olursam çocuk olabilir miyim?" diyorsanız
Klinik anlamlı varikosel (Evre 2-3) + anormal spermiyogram varsa varikoselektomi önerilir. Cerrahi sonrası %60-70 olguda 3-6 ay içinde sperm parametrelerinde iyileşme görülür. Eşin yaşı 35+ ise zaman kritiktir; varikosel cerrahisi yerine direkt ICSI tercih edilebilir.
3) "Azoospermi tanısı aldım, biyolojik baba olabilir miyim?" diyorsanız
Modern üreme tıbbında azoospermi tedavi edilebilir bir durumdur. Önce ayrım yapılır: obstrüktif (tıkayıcı) — %95+ sperm bulma; non-obstrüktif (üretim eksikliği) — microTESE ile %30-60 sperm bulma. Bulunan spermler ICSI ile yumurtayı dölleyebilir. Genetik tarama yapılır (Klinefelter, Y-mikrodelesyon, CFTR).
4) "Tekrarlayan IUI başarısızlığı yaşadık, ne yapalım?" diyorsanız
3-6 başarısız IUI sonrası ICSI'ye geçiş standart yaklaşımdır. Bu öncesi sperm DNA fragmantasyonu, eşin kavite değerlendirmesi (histeroskopi), genetik tarama incelenir. Sperm DNA fragmantasyonu yüksekse 3 ay antioksidan + sperm seçim teknikleri (MACS, PICSI) başarıyı artırır.
5) "Kanser tedavim başlayacak, fertilitemi korumak istiyorum" diyorsanız
Kanser tedavisi öncesi sperm dondurma kanıt temelli birinci adımdır. İşlem 1-3 günde tamamlanır, ucuz ve kolay. ASCO 2018 rehberi her uygun kanser hastasına proaktif olarak sunulmasını zorunlu kılar. Kemoterapi/radyoterapi sperm üretimini kalıcı olarak azaltabilir.
Azoospermi (ejakülatta sperm yokluğu) erkek infertilitesi olgularının %10-15'ini oluşturur. İki ana grupta incelenir:
| Tip | Sıklığı | Sebep | Tedavi |
|---|---|---|---|
| Obstrüktif (OA) | %40 azoospermi olguları | Vas deferens tıkanması, vazektomi, CBAVD (CFTR ilişkili) | TESE veya PESA ile sperm alma + ICSI; cerrahi tıkanıklık açma |
| Non-obstrüktif (NOA) | %60 azoospermi olguları | Testis üretim yetmezliği (Klinefelter, Y mikrodelesyon, kemoterapi) | microTESE + ICSI; donör sperm seçeneği görüşülür |
| Geçici azoospermi | Nadir | Akut hastalık, ağır ilaç (steroid, antidepresan) | Sebep ortadan kalktıktan 3-6 ay sonra tekrar |
microTESE (microscopic Testicular Sperm Extraction), non-obstrüktif azoospermide operasyon mikroskobu eşliğinde testisten doku biyopsisi alma işlemidir. Klasik TESE'den 2-3 kat üstündür çünkü mikroskop ile sağlıklı tubuller (sperm üretebilen) görsel olarak seçilebilir. Doku örnekleri laboratuvarda incelenir; sperm bulunursa anında dondurularak ICSI için saklanır.
microTESE başarısı: Non-obstrüktif azoospermide microTESE ile %30-60 olguda canlı sperm bulunur. Sperm bulma şansı: Klinefelter sendromunda %30-50, idiopatik NOA'da %40-60, AZFc mikrodelesyonunda %40-70, AZFa veya AZFb mikrodelesyonunda ise neredeyse yok. Sperm bulununursa ICSI ile gebelik şansı kadının yaşına göre %30-50'dir.
Genel inanışın aksine erkek yaşı da fertiliteyi etkiler. Kadın yaşı kadar dramatik olmasa da 40 yaş sonrası sperm parametrelerinde belirgin değişimler görülür.
| Yaş Grubu | Sperm Parametreleri | Sperm DNA Fragmantasyonu | Eş Faktörü ile Birlikte Etki |
|---|---|---|---|
| <35 | Optimal | %10-15 (normal) | En yüksek doğal gebelik şansı |
| 35-39 | Hafif düşüş başlar | %15-20 | Aylık gebelik şansı azalır |
| 40-44 | Hareket %5-10 düşer | %20-30 (bir kısmında) | Düşük oranı artar |
| 45-49 | Volüm, sayı belirgin düşer | %25-35 | Düşük, otizm, konjenital anomali oranı artar |
| 50+ | Belirgin düşüş | %30+ | Donör seçeneği görüşülebilir |
Erkek yaşı: Kadın yaşı kadar dramatik etkili olmasa da 40 yaş sonrası sperm DNA fragmantasyonu artar; bu durum gebelik şansını azaltır ve düşük oranını artırır. 45+ yaştaki erkeklerde otizm ve şizofreni riski hafif artmıştır. Bu nedenle ileri yaşta gebelik planlanan çiftlerde sperm DNA fragmantasyonu testi düşünülebilir.
| Zaman | Ne Olabilir? | Ne Yapılmalı? |
|---|---|---|
| İlk spermiyogram sonrası | Anormalse 4-6 hafta sonra tekrar gerekir | 3 ay yaşam tarzı + antioksidan |
| İki anormal sonuç | Erkek faktörü teşhisi konur | Hormonal panel + skrotal USG eklenir |
| Konsantrasyon <5 milyon/mL | Ciddi olgu | Genetik tarama (karyotip, Y mikrodelesyon) |
| Varikosel saptandı | Klinik anlamlı ise cerrahi adayı | Üroloji-androloji konsültasyonu |
| Azoospermi saptandı | Tip ayrımı yapılır | microTESE planlaması |
| 3 ay yaşam tarzı sonrası | Sperm tekrar değerlendirilir | İyileşme varsa devam, yoksa ileri tedavi |
| IUI başarısızlığı (3-6 siklus) | ICSI'ye geçilir | Eşin kavite değerlendirmesi (histeroskopi) |
| ICSI başarılı | Gebelik takibi | Kadın doğum hekimine devir |
İyileşme: Erkek infertilitesi değerlendirmesi 2-4 hafta içinde tamamlanır. Yaşam tarzı + antioksidan tedavi sonuçları 3 ay sonra değerlendirilir. Varikoselektomi sonrası 3-6 ay sperm kontrolü; TESE/microTESE sonrası 1-2 hafta iyileşme. ICSI başarısı kadının yaşına da bağlıdır.
Erkek infertilitesi değerlendirmesi büyük ölçüde güvenli bir süreçtir. Cerrahi gerektiren işlemlerde (varikoselektomi, microTESE) standart cerrahi riskler vardır:
| Test / İşlem | Risk | Sıklık | Önleme / Yönetim |
|---|---|---|---|
| Spermiyogram | Doğal varyasyon nedeniyle yanlış pozitif | Sık | 4-6 hafta sonra tekrar |
| Hormonal testler | Standart kan alımı riskleri | Çok düşük | — |
| Varikoselektomi | Hidrosel, testiküler atrofi, rekürrens | %1-5 | Mikrocerrahi tekniği |
| TESE | Hematom, ödem, geçici testosteron düşüşü | %5-15 | Sınırlı doku örneği |
| microTESE | TESE'ye benzer ama daha az | %2-10 | Mikroskobik teknik |
| Genetik test sonuçları | Beklenmedik genetik tanı | — | Genetik danışmanlık şart |
| Emosyonel yük | Erkek kimliği üzerinde baskı | %20-40 | Psikolojik destek |
| Çift gerilimi | Suçluluk, iletişim sorunu | Yaygın | Açık iletişim, çift danışmanlığı |
Emosyonel destek: Erkek infertilitesi tanısı, erkek kimliği ve maskülenitesi üzerinde önemli psikolojik etkiye sahip olabilir. ESHRE 2023 erkek infertilitesi rehberi psikolojik destek ve çift danışmanlığını standart bakım bileşeni olarak önerir. Açık iletişim, suçluluk paylaşımı ve gerçekçi beklenti yönetimi süreci kolaylaştırır.
| Sık Hata | Doğrusu | Klinik Dayanak |
|---|---|---|
| "Sperm sayım yeterliyse problem bende değildir." | Sayı yeterli olsa bile hareket, morfoloji veya DNA fragmantasyonu bozuk olabilir. | WHO 2021 Sperm Analysis Kriterleri |
| "Bir kez spermiyogram yeterli." | Tek anormal sonuç tanı koymaz; 4-6 hafta sonra tekrar şarttır. | ASRM Practice Committee — Infertile Male |
| "Yaşam tarzı sperme etki etmez." | 3 ay yaşam tarzı düzeltmesi %20-30 iyileşme sağlar. | EAU 2024 Sexual and Reproductive Health |
| "Azoospermi sonsuz kısırlık demektir." | Modern üreme tıbbında azoospermi tedavi edilebilir; microTESE ile %30-60 sperm bulma. | ESHRE Male Infertility Recommendations |
| "Testosteron tedavisi spermi iyileştirir." | Testosteron tedavisi tam tersine spermatogenezi baskılar; infertil erkekte verilmez. | AUA/ASRM Male Infertility Guidelines |
| "Varikosel her zaman ameliyat edilmeli." | Sadece klinik anlamlı + anormal spermiyogram + infertilite varlığında varikoselektomi önerilir. | EAU Varicocele Guidelines |
Doğru yaklaşım: Erkek infertilitesinde başarı; sistematik tanı, doğru yorumlama, eşin paralel değerlendirilmesi ve sebebe yönelik kademeli tedavi ile maksimuma çıkar. Erken ve doğru tanı, gereksiz tetkik ve tedaviden korur, çifti en kısa yoldan başarıya götürür.
Doç. Dr. Cengiz Andan, İstanbul Şişli'deki muayenehanesinde erkek infertilitesi değerlendirmesini sadece spermiyogram yorumu olarak değil; çiftin bütüncül değerlendirildiği, eşle paralel yönetilen ve modern üreme tıbbı protokolleri ile entegre bir süreç olarak yürütür.
Klinik ilke: Amaç sadece bir tanı koymak değildir; aynı anda çiftin emosyonel yükünü dengeli paylaştırmak, gereksiz tetkik ve tedaviden korumak, eşin doğru ve hızlı tanıya ulaşmasını sağlamak ve uzun dönem üreme sağlığını korumaktır.
Aşağıdaki tablo, 2026 yılı için Doç. Dr. Cengiz Andan kliniği ile İstanbul'daki orta segment ve üst segment hastanelerin tahmini fiyat aralıklarını gösterir. Kesin ücret; yapılan test sayısına, ileri görüntülemeye, gerekirse cerrahi (varikoselektomi, TESE/microTESE) ek girişimlere göre değişir.
| İşlem Türü | Klinik | Orta Segment Hastane | Üst Segment Hastane |
|---|---|---|---|
| Teşhis amaçlı erkek infertilitesi paneli (spermiyogram + hormonal + USG) | 40.000 – 60.000 TL | 80.000 – 100.000 TL | 120.000 – 140.000 TL |
| Operatif değerlendirme + ileri testler (DNA fragmantasyonu, genetik, varikoselektomi) | 60.000 – 80.000 TL | 100.000 – 120.000 TL | 160.000 – 200.000 TL |
| İkinci girişim / cerrahi tedavi (microTESE + ICSI koordinasyonu) | 80.000 – 100.000 TL | 120.000 – 140.000 TL | 180.000 – 220.000 TL |
Fiyatlardaki ana farklar şu kalemlerden gelir:
SGK ve özel sigorta: SGK anlaşmalı kamu hastanelerinde temel erkek infertilitesi değerlendirmesi karşılanır. Özel sağlık sigortaları çoğu olguda spermiyogram, hormonal panel ve standart USG'yi kapsam altına alır; ileri testler ve cerrahi (varikoselektomi, microTESE) sigorta poliçesine göre değişir. ICSI tüp bebek paketi içinde değerlendirilir.
EAU Guidelines: Sexual and Reproductive Health (2024)Erkek infertilitesi tanı, varikoselektomi endikasyonları, TESE/microTESE protokolleri ve modern andrologi uygulamaları için Avrupa Üroloji Derneği güncel klinik rehberi.
ASRM Practice Committee: Diagnostic Evaluation of the Infertile MaleErkek infertilitesi değerlendirmesinde spermiyogram, hormonal panel, genetik test ve ileri inceleme önerileri için Amerikan Üreme Tıbbı Derneği kanıt değerlendirmesi.
WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen (6th Edition, 2021)Spermiyogram standartları, referans değerleri, kalite kontrol ve modern andrologi laboratuvarı uygulamaları için Dünya Sağlık Örgütü resmi rehberi.
ESHRE Recommendations on Male InfertilityErkek infertilitesinde tanı, tedavi ve psikolojik destek için Avrupa Üreme Tıbbı Derneği güncel klinik rehberi ve hasta-merkezli yaklaşım.
Erkek infertilitesi, çiftin bir yıl (35 yaş üstü 6 ay) korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edememesinde erkek tarafına ait nedenlerdir. Sperm sayısı (oligospermi), hareketliliği (astenospermi), morfolojisi (teratospermi) veya total yokluğu (azoospermi) ile karakterizedir. Çiftlerin yaklaşık %35'inde tek başına erkek faktörü vardır.
Spermiyogram, sperm sayı, hareket ve morfolojisini değerlendiren temel testtir. 2-5 gün cinsel perhiz sonrası mastürbasyonla steril kapta numune verilir. WHO 2021 kriterlerine göre değerlendirilir: konsantrasyon ≥16 milyon/mL, total hareket ≥42%, normal morfoloji ≥4%. Tek anormal sonuç tanı koymaz; 4-6 hafta sonra tekrar gerekir.
Tedavi sebebe yöneliktir: hafif olgularda yaşam tarzı düzeltmesi (sigara, alkol, BMI), 3 ay antioksidan tedavi (Co-Q10, E vitamini, çinko); klinik varikoselde varikoselektomi; orta erkek faktöründe IUI; ciddi erkek faktöründe ICSI (mikroenjeksiyon); azoospermide TESE/microTESE ile testisten sperm alınması.
Evet, modern üreme tıbbında azoospermi tedavi edilebilir bir durumdur. Obstrüktif azoospermide cerrahi tıkanıklık açma veya direkt sperm alma. Non-obstrüktif azoospermide microTESE ile %30-60 olguda canlı sperm elde edilir; bu spermler ICSI ile yumurta dölleyerek gebelik sağlanır.
Varikosel, skrotumdaki damarların genişlemesidir; infertil erkeklerin %35-40'ında bulunur. Klinik anlamlı (Evre 2-3) varikoselde, anormal spermiyogram ve infertilite olduğunda varikoselektomi önerilir. Cerrahi sonrası 3-6 ay içinde sperm parametrelerinde %60-70 olguda iyileşme görülür.
Sperm DNA fragmantasyonu, sperm hücresinin DNA'sındaki kırıklar/hasarın oranını ölçer (TUNEL veya SCSA testleri). Yüksek DNA fragmantasyonu (>%30) tekrarlayan IUI/IVF başarısızlığı, tekrarlayan düşük ve düşük doğal gebelik şansı ile ilişkilidir. Tedavi: 3 ay antioksidan, sperm seçim teknikleri (MACS, PICSI).
Gebelik planlamasında ovulasyon dönemi etrafında her 1-2 günde bir ilişki önerilir. Spermiyogram öncesi 2-5 gün cinsel perhiz idealdir. 7 günden uzun perhiz sperm canlılığını azaltabilir; çok kısa perhiz (<2 gün) sayıyı düşürebilir.
Sigara, alkol, obezite (BMI >30), sıcak banyo/sauna sık kullanımı, anabolik steroid ve bazı ilaçlar sperm parametrelerini bozar. 3 ay süreli yaşam tarzı düzeltmesi (sigara bırakma, BMI optimizasyonu, dengeli beslenme, düzenli egzersiz) sperm sayısı ve hareketinde %20-30 iyileşme sağlar.
ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection), tek bir spermin yumurtanın içine doğrudan enjekte edilmesidir. Ciddi erkek faktörü (oligoastenoteratospermi), azoospermi (TESE sonrası), geçmiş IVF başarısızlığı ve düşük yumurta sayısı endikasyonlarında uygulanır. Tek canlı sperm yeterlidir.
TESE (testiküler sperm ekstraksiyonu), testisten doku örnekleri alınarak sperm aranması işlemidir. microTESE ise operasyon mikroskopuyla daha sağlıklı tubuller seçilerek yapılır; non-obstrüktif azoospermide sperm bulma şansı %30-60'a çıkar (TESE'ye göre 2-3 kat üstün).
Sperm konsantrasyonu <5 milyon/mL veya azoospermi varlığında genetik tarama önerilir: karyotip (Klinefelter %5-10), Y kromozom mikrodelesyon (%10-15) ve CFTR mutasyon analizi (obstrüktif azoospermi şüphesi). Sonuçlar tedavi planı ve çocuğun genetik geçiş riskini etkiler.
İstanbul Şişli'de Doç. Dr. Cengiz Andan kliniğinde erkek infertilitesi değerlendirme ve tedavi planlaması yapılmaktadır. Eşlerin birlikte değerlendirildiği bütüncül yaklaşım, WHO 2021 spermiyogram yorumu, hormonal/genetik panel ve gerektiğinde üroloji-androloji konsültasyonu ile koordineli ICSI/IVF planlaması sunulur.
Erkek infertilitesi modern üreme tıbbında hemen hemen tüm olgularda tedavi seçeneği olan bir durumdur: yaşam tarzı düzenlemesi, antioksidan, varikoselektomi, IUI, ICSI ve microTESE. Çiftlerin %55'inde tek başına veya kombine olarak erkek faktörü bulunur; bu nedenle sistematik değerlendirme şarttır.
Spermiyogram sonucunuz anormal çıktıysa, varikosel saptandıysa, azoospermi tanısı aldıysanız veya tekrarlayan IUI/IVF başarısızlığı yaşıyorsanız erkek infertilitesi değerlendirmesi sebebin saptanması ve doğru tedavi planının oluşturulması için kritik adımdır. Süreç 2-4 hafta içinde tamamlanır; sonuçlara göre kişiselleştirilmiş tedavi planlanır.
Erkek infertilitesi değerlendirmesi planlıyor, anormal spermiyogram sonrası ikinci görüş istiyor veya fertilite koruma (kanser öncesi sperm dondurma) düşünüyorsanız; size en uygun plan muayene, spermiyogram, hormonal panel ve gerekirse skrotal USG bulgularınızla birlikte İstanbul Şişli'deki klinikte belirlenebilir.
Sonuç: Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kişisel tanı ve tedavi planı için bir kadın hastalıkları ve doğum / üreme tıbbı uzmanı tarafından muayene edilmeniz gerekir. Kanser tanısı sonrası fertilite koruma için zaman kritiktir; tedavi başlamadan önce başvurulmalıdır.
Tedavi süreciniz hakkında ön bilgi almak veya size özel tedavi yöntemlerini öğrenmek için formu doldurarak ücretsiz danışmanlık talep edin.