Rahim ağzı kanseri tedavisi İstanbul

Evreleme neden belirleyici?

Bu kanserde tedavi planını belirleyen en önemli veri evredir. Evreleme, hastalığın rahim ağzıyla sınırlı mı kaldığını, komşu dokulara ilerleyip ilerlemediğini ve uzak bölgelere yayılıp yayılmadığını tanımlar. Bu değerlendirme muayene bulguları, görüntüleme ve patoloji sonuçlarının birlikte yorumlanmasıyla yapılır; pelvik MR tümörün boyutunu ve komşu yapılara ilişkisini göstermede en değerli yöntemdir, ileri görüntüleme yöntemleri uzak yayılım açısından kullanılır. Evrenin doğru belirlenmesi kritik önemdedir çünkü erken evrede cerrahi öne çıkarken, belirli bir eşiği aşan hastalıkta ışın ve ilaç tedavisinin birlikte uygulandığı yaklaşım tercih edilir. Yanlış evrelendirilen bir hastada seçilen tedavi, hastalığın gerektirdiği kapsamı karşılamayabilir.

Kaynak: ESGO — serviks kanseri tanı ve tedavi kılavuzu.

Erken evrede tedavi

Hastalığın rahim ağzıyla sınırlı olduğu erken evrelerde cerrahi öne çıkar ve kapsamı tümörün boyutuna göre değişir:

Erken evre cerrahisinde rahim, çevresindeki destek dokularla birlikte ve vajenin bir bölümü de dahil edilerek çıkarılır; lenf düğümleri değerlendirilir. Yumurtalıkların alınıp alınmayacağı yaşa ve tümörün tipine göre ayrıca kararlaştırılır — genç hastalarda korunabilmesi önemli bir seçenektir.

İleri evrede tedavi

İleri evrede tedavi cerrahi değil, birlikte uygulanan tedavilerle yürütülür.

Hastalık rahim ağzının ötesine ilerlediğinde tedavinin ana yolu değişir: bu grupta cerrahi tek başına yeterli olmaz ve ışın tedavisi ile ilaç tedavisinin birlikte uygulandığı yaklaşım standart kabul edilir. Işın tedavisi hem dışarıdan hem — bu kanserde özellikle önemli olan — içeriden uygulanan bir yöntemle verilir; içeriden uygulama, tümör bölgesine yüksek doz ulaştırmayı sağlar ve tedavinin vazgeçilmez bir parçasıdır. İlaç tedavisi, ışının etkisini artırmak amacıyla eş zamanlı verilir. Bu tedavi radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji uzmanlarınca yürütülür; jinekolojik onkoloji cerrahının bu süreçteki rolü doğru evrelemenin yapılması, hastanın uygun ekibe yönlendirilmesi ve gerektiğinde ek girişimlerin planlanmasıdır. Tedavi süresi haftalarla ölçülür ve düzenli devam edilmesi belirleyicidir.

Üreme kapasitesini koruyan seçenekler

Bu kanser, diğer jinekolojik kanserlere göre daha genç yaşlarda görülebildiği için üreme kapasitesinin korunması gerçek bir gündem maddesidir. Çok erken evrede, tümörün küçük olduğu ve belirli koşulların sağlandığı seçilmiş hastalarda rahmi koruyan cerrahi seçenekler değerlendirilebilir; bu yaklaşımda rahim ağzının hastalıklı bölümü çıkarılır, rahmin gövdesi korunur ve lenf düğümleri değerlendirilir. Uygunluk koşulları dardır ve karar konsey değerlendirmesiyle verilir. Bu seçenek uygulanabildiğinde gebelik mümkün olur; ancak gebelik takibi daha yakın yapılır ve doğum planı buna göre kurulur. Uygun olmayan hastalarda ise, tedavi öncesinde yumurta ya da doku dondurma gibi üreme kapasitesini koruma yöntemleri gündeme gelebilir; bu değerlendirmenin tedavi başlamadan önce yapılması gerekir.

Cerrahi yöntem tercihi

Bu kanserde cerrahi yöntem seçimi, son yıllarda değişen ve hastaların bilmesi gereken bir başlıktır. Uzun süre erken evre hastalarda yapılan geniş kapsamlı rahim ameliyatları kapalı yöntemle de yaygın biçimde uygulanıyordu. Ancak kapalı ve açık yöntemi karşılaştıran çalışmalarda, kapalı yöntemle ameliyat edilen hastalarda hastalığın tekrarlama oranlarının daha yüksek bulunduğu bildirildi ve uluslararası kılavuzlar bu grupta açık cerrahiyi öne çıkardı. Bu, kapalı yöntemin genel olarak sakıncalı olduğu anlamına gelmez — nitekim rahim iç zarı kanserinde durum farklıdır; yalnızca bu belirli ameliyat için açık yolun daha güvenilir bulunduğunu gösterir. Hastanın kendisine önerilen yöntemin gerekçesini sorması yerindedir; konu laparoskopik jinekolojik kanser ameliyatı sayfasında ayrıntılandırılmıştır.

Kaynak: NCCN — serviks kanserinde tedavi yaklaşımları.

Tedavi sonrası yaşam

Tedavi sonrası dönemde karşılaşılabilecek başlıklar tanımlıdır:

Bu başlıklar tedavi kadar önemli olmasına rağmen sıklıkla konuşulmadan geçilir. Geniş kapsamlı cerrahi sonrasında mesane işlevinde geçici ya da kalıcı değişiklikler görülebilir; idrar boşaltmada zorlanma bu grupta bilinen bir durumdur ve pelvik taban rehabilitasyonu ile yönetilir. Lenf düğümü değerlendirmesi yapılan hastalarda bacaklarda şişlik gelişebilir; erken tanınması ve fizyoterapi desteği önemlidir. Işın tedavisi alan hastalarda vajinal dokularda değişiklikler ve kuruluk görülebilir; bu, cinsel yaşamı etkileyebilir ve uygulanabilir destek yöntemleri vardır. Yumurtalıkları alınan ya da ışın alan menopoz öncesi hastalarda cerrahi menopoz gelişir ve hormonal destek gündeme gelir. Bu başlıkların kontrol görüşmelerinde açıkça sorulması gerekir; hastaların çoğu kendiliğinden dile getirmez.

Önlenebilirlik ve takip

Bu kanserin en belirgin özelliği, büyük ölçüde önlenebilir olmasıdır. Düzenli tarama, kanser öncesi değişiklikleri henüz kolayca tedavi edilebilirken yakalar; HPV aşısı ise hastalığın nedeni olan virüs tiplerine karşı koruma sağlar. Bu ikisinin birlikte uygulandığı toplumlarda hastalığın görülme sıklığının belirgin biçimde azaldığı bildirilmiştir. Tanı almış hastalarda ise tedavi sonrası izlem yıllara yayılır: ilk yıllarda daha sık, sonrasında aralıklar açılarak sürdürülür. Her kontrolde ayrıntılı muayene yapılır, yakınmalar sorgulanır ve gerekirse görüntüleme eklenir. Hangi belirtilerde beklemeden başvurulacağı hastaya ayrıca hatırlatılır. Tedavi sonrası izlem ve destek görüşmeleri Şişli/Nişantaşı'ndaki muayenehanede yürütülür; randevu bilgileri iletişim sayfasında yer alır.